กรุงศรีอยุธยา: ราชธานี 417 ปี

ตอนที่ 1การสถาปนาและการปกครอง

ปี 1893 สมเด็จพระรามาธิบดีที่ 1 หรือพระเจ้าอู่ทอง สถาปนากรุงศรีอยุธยาบนเกาะที่แม่น้ำเจ้าพระยา ป่าสัก และลพบุรีไหลมาบรรจบ หลักฐานอย่างพระพุทธรูปวัดพนัญเชิงที่สร้างก่อนหน้านั้นแสดงว่ามีชุมชนเมืองอโยธยาอยู่บริเวณนี้มาก่อนแล้ว

ช่วงแรกอยุธยาปกครองด้วยระบบจตุสดมภ์ คือ เวียง วัง คลัง นา ต่อมาสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถทรงปฏิรูปแยกงานทหารกับพลเรือน ให้สมุหกลาโหมดูแลทหาร สมุหนายกดูแลพลเรือน และกำหนดระบบศักดินาเพื่อจัดลำดับฐานะคนในสังคม ระบบนี้ใช้ต่อมาจนถึงการปฏิรูปสมัยรัชกาลที่ 5

อยุธยาแผ่อำนาจไปทั่ว รวมสุโขทัยได้ในปี 1981 และในปี 1974 กองทัพอยุธยาตีเมืองพระนครหลวงของขอมได้

ตอนที่ 2เมืองท่านานาชาติ

อยุธยาร่ำรวยจากการค้า สินค้าของป่าอย่างไม้ฝาง หนังกวาง และงาช้าง ถูกส่งไปขายจีนและญี่ปุ่น โปรตุเกสเป็นชาติตะวันตกชาติแรกที่ส่งทูตมาในปี 2054 ตามด้วยฮอลันดา อังกฤษ และฝรั่งเศส

รอบเกาะเมืองมีหมู่บ้านชาวต่างชาติ ทั้งหมู่บ้านโปรตุเกส ญี่ปุ่น ฮอลันดา และจาม ชาวญี่ปุ่นอย่างยามาดะ นางามาซะ เคยรับราชการเป็นหัวหน้ากองอาสาญี่ปุ่น

ตอนที่ 3ศึกพม่าและสมเด็จพระนเรศวร

ตั้งแต่พุทธศตวรรษที่ 21 อยุธยาทำสงครามกับพม่าหลายครั้ง ในปี 2091 สมเด็จพระศรีสุริโยทัยทรงช้างออกรบและสิ้นพระชนม์ขณะปกป้องพระสวามี ในปี 2112 กองทัพพระเจ้าบุเรงนองยึดอยุธยาได้ อยุธยาตกเป็นประเทศราชของหงสาวดี 15 ปี

ยุทธหัตถีที่หนองสาหร่ายเป็นการรบบนหลังช้างที่คนไทยรู้จักมากที่สุด

สมเด็จพระนเรศวรซึ่งเคยถูกนำไปเป็นองค์ประกันที่หงสาวดี ประกาศอิสรภาพที่เมืองแครงในปี 2127 และในปี 2135 ทรงกระทำยุทธหัตถีชนะพระมหาอุปราชาที่หนองสาหร่าย จังหวัดสุพรรณบุรี หลังจากนั้นพม่าไม่ได้ยกทัพใหญ่มาตีอยุธยาอีกนานเกือบ 200 ปี

ตอนที่ 4สมเด็จพระนารายณ์กับฝรั่งเศส

สมเด็จพระนารายณ์มหาราชครองราชย์ปี 2199 ถึง 2231 ทรงสร้างพระราชวังที่ลพบุรีเป็นราชธานีแห่งที่สอง ทรงไว้วางใจคอนสแตนติน ฟอลคอน ขุนนางชาวกรีก ให้ดูแลการต่างประเทศ

ในปี 2229 ทรงส่งคณะทูตนำโดยโกษาปานไปเฝ้าพระเจ้าหลุยส์ที่ 14 ที่พระราชวังแวร์ซาย ขณะเดียวกันฝรั่งเศสก็ส่งทหารมาประจำที่บางกอกและมะริด ขุนนางไทยหลายฝ่ายเกรงว่าฝรั่งเศสจะยึดอำนาจ

เมื่อสมเด็จพระนารายณ์ประชวรหนักในปี 2231 พระเพทราชาก่อการยึดอำนาจ ประหารฟอลคอน และขับทหารฝรั่งเศสออกจากสยาม หลังจากนั้นอยุธยาค้าขายกับตะวันตกน้อยลง แต่ยังค้ากับจีนและเอเชียอย่างคึกคัก

ตอนที่ 5ยุคปลายและการเสียกรุงครั้งที่ 2

สมัยสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศเป็นยุคที่วรรณกรรมและศิลปะรุ่งเรือง ในปี 2296 ทรงส่งพระสงฆ์ไปฟื้นฟูการอุปสมบทในลังกา เกิดเป็นนิกายสยามวงศ์ที่ยังมีอยู่ในศรีลังกาวันนี้

แต่ราชสำนักแตกแยกจากการแย่งราชสมบัติ ระบบเกณฑ์ไพร่อ่อนแอ ขณะที่พม่าภายใต้ราชวงศ์คองบองเข้มแข็งขึ้น ปี 2308 กองทัพพม่ายกมาสองทาง ล้อมกรุงศรีอยุธยานาน 14 เดือน จนเมืองแตกในเดือนเมษายน 2310 พระราชวังและวัดถูกเผา ผู้คนนับหมื่นถูกกวาดต้อนไปพม่า

ซากเมืองอยุธยาในวันนี้ เช่น วัดมหาธาตุ วัดพระศรีสรรเพชญ์ และวัดไชยวัฒนาราม ขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกในปี 2534

ลำดับเหตุการณ์ไทม์ไลน์ อยุธยา

ผู้คนบุคคลสำคัญ

เกร็ดความรู้รู้หรือไม่ และคำถามที่พบบ่อย

อ่านเพิ่มเติม